ธนูที่เรายิงใส่ตัวเอง

หนังสือที่ทำให้ผมเริ่มสนใจธรรมะจริงๆ คือ สมองพุทธ หรือ Buddha Brain

แปลกดีที่ทางเข้าของผมไม่ได้เริ่มจากวัด หรือจากหนังสือธรรมะแบบที่ผมเคยเห็นตอนเด็ก

แต่มาจากหนังสือที่คนต่างชาติเขียน

ตอนนั้นผมยังไม่ได้เข้าใจธรรมะในฐานะสิ่งที่ใช้ดูชีวิตได้ ผมยังมองมันเป็นเรื่องไกลตัว เป็นพิธีกรรม เป็นคำสอนที่ดี แต่ยังไม่รู้ว่าจะเอามาวางไว้ตรงไหนของชีวิตประจำวัน

Buddha Brain ทำให้ผมเห็นอีกแบบหนึ่ง

มันไม่ได้พยายามทำให้ธรรมะลอยอยู่บนฟ้า แต่มันพยายามพาลงมาที่สมอง ความคิด อารมณ์ และการทำร้ายตัวเองซ้ำๆ ของมนุษย์

ธนูที่ยิงใส่ตัวเอง

มีภาพหนึ่งในหนังสือที่ติดอยู่ในหัวผมมาก

มนุษย์ที่ยังไม่มีปัญญา เหมือนคนที่ยิงธนูใส่ตัวเองซ้ำแล้วซ้ำอีก

มีเรื่องหนึ่งเกิดขึ้น นั่นคือธนูดอกแรก

แต่หลังจากนั้น เราหยิบธนูขึ้นมายิงตัวเองต่อเอง

เราคิดซ้ำ

ตีความซ้ำ

สร้างเรื่องต่อ

โกรธซ้ำ

กลัวซ้ำ

เสียใจซ้ำ

แล้วก็เจ็บซ้ำ ทั้งที่เหตุการณ์จริงอาจจบไปแล้ว

ธนูดอกแรกอาจมาจากโลก จากคนอื่น จากเรื่องที่เราควบคุมไม่ได้

แต่ธนูดอกต่อๆ ไป หลายครั้งมาจากใจเราเอง

ยิ่งปรุง ก็ยิ่งยิง

ช่วงหลังผมเริ่มเห็นเรื่องนี้กับตัวเองมากขึ้น

เวลามีอะไรบางอย่างมากระทบ ใจผมไม่ได้หยุดอยู่แค่ fact

มันปรุงต่อทันที

เขาพูดแบบนี้ แปลว่าเขาไม่เคารพเรา

เรื่องนี้เกิดขึ้น แปลว่าเราพลาดอีกแล้ว

คนนี้ไม่ตอบ แปลว่าเขาไม่เห็นค่าเรา

งานนี้ไม่ดี แปลว่าเรายังไม่เก่งพอ

ประโยคพวกนี้อาจฟังดูเหมือนเหตุผล แต่หลายครั้งมันเป็นแค่ธนูที่ผมหยิบมายิงตัวเองเพิ่ม

fact มีอยู่ชั้นหนึ่ง

แต่ความหมายที่ผมเติมเข้าไป ทำให้ความเจ็บยาวขึ้น ลึกขึ้น และหนักขึ้น

ยิ่งปรุง ก็ยิ่งยิง

เห็นธนูให้ไว

สิ่งที่ผมพยายามฝึกตอนนี้ ไม่ใช่การห้ามไม่ให้ธนูดอกแรกเกิด

เพราะชีวิตจะมีเรื่องมากระทบอยู่แล้ว

คนจะพูดบางอย่างที่เราไม่ชอบ

งานจะไม่เป็นอย่างที่คิด

ลูกจะร้อง

คนใกล้ตัวจะไม่เข้าใจเรา

ร่างกายจะเหนื่อย

ใจจะหงุดหงิด

สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นได้

แต่ผมอยากเห็นธนูดอกที่สองให้ไวที่สุด

เห็นว่า ตอนนี้ผมกำลังเติมอะไรเข้าไป

เห็นว่า ตอนนี้ผมกำลังเล่าเรื่องอะไรให้ตัวเองฟัง

เห็นว่า ตอนนี้ผมกำลังทำร้ายตัวเองต่อจากเหตุการณ์เดิมหรือเปล่า

แค่เห็นให้ไว บางครั้งก็พอให้มือที่กำลังจะหยิบธนูหยุดลงได้

หยุดทำร้ายตัวเองได้แล้ว

ประโยคนี้ผมไม่ได้เขียนเพื่อสอนใคร

ผมเขียนเพื่อเตือนตัวเองมากกว่า

หยุดทำร้ายตัวเองได้แล้ว

หลายความทุกข์ในชีวิตผมไม่ได้มาจากเหตุการณ์ตรงหน้าอย่างเดียว แต่มาจากการที่ผมเอาเหตุการณ์นั้นไปคิดต่อจนมันกลายเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

ผมเอาคำพูดคนอื่นมาทำร้ายตัวเองซ้ำ

เอาความผิดพลาดเก่ามายืนยันว่าตัวเองไม่ดีพอ

เอาความกลัวในอนาคตมาทำให้ปัจจุบันหนักขึ้น

ทั้งหมดนี้คือธนู

และหลายดอก ผมเป็นคนยิงเอง

ธรรมะเริ่มจากตรงนี้

สำหรับผม ธรรมะไม่ได้เริ่มจากการเป็นคนดีขึ้นทันที

มันเริ่มจากการเห็นก่อนว่า ตอนนี้เกิดอะไรขึ้นจริงๆ

อะไรคือ fact

อะไรคือสิ่งที่ใจปรุงต่อ

อะไรคือธนูดอกแรก

อะไรคือธนูที่ผมหยิบมายิงตัวเองเพิ่ม

พอเห็นตรงนี้ชัดขึ้น ชีวิตไม่ได้หายทุกข์ทันที

แต่มีช่องว่างเล็กๆ เกิดขึ้น

ช่องว่างระหว่างเหตุการณ์ กับการตอบสนองของเรา

ช่องว่างระหว่างความเจ็บ กับการยิงซ้ำ

และในช่องว่างเล็กๆ นั้น ผมเริ่มมีทางเลือก

จะหยิบธนูขึ้นมายิงต่อ

หรือจะวางมันลงก่อน